Dikkat Eksikliği mi, DEHB mi? Odaklanma Sorununun Gerçek Nedenleri

Günümüzde odaklanma süresi geçmiş yıllara göre oldukça kısalmıştır. Çeşitli faktörlerin de sebep olduğu dikkat eksikliği ve DEHB (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu) sık sık birbiriyle karıştırılır olmuştur. Peki odaklanma sorununun gerçek nedenleri nelerdir gelin beraber bakalım.

Dikkat Eksikliği Nedir? DEHB Nedir?

Dikkat Eksikliği, kişinin odaklanmakta güçlük yaşaması uzun süre bir işte konsantre olarak çalışamaması durumudur. Dikkat dış uyaranlara özellikle düşüncelere kolayca kayar, dikkat kolayca dağılır. Dikkat eksikliğine unutkanlık ve sakarlık gibi durumlar da eşlik edebilir. Bu durum geçici olabileceği gibi uzun süreli de olabilir. Sürekli hale geldiğinde bireyin aile, sosyal, iş ve akademik yaşamını ciddi şekilde etkileyebilir.

DEHB (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu) ise çocukluktan itibaren görülen yaş ilerledikçe semptomları azalan bir bozukluktur. Epigenetiktir, yani çevresel etkenlerin sonucu ortaya çıkabilen bir genetik sorundur. DEHB’de dikkat eksikliği ve hiperaktivite ayrı ayrı görülebileceği gibi birlikte de görülebilir. Öfke, dürtü kontrol sorunları, karşıt gelme bozukluğu gibi şikayetlerle baş gösterebilir. DEHB sonradan fark edilebilse de sonradan ortaya çıkmazken dikkat eksikliği sorunu çeşitli sebeplerle sonradan ortaya çıkabilir.

Dikkat Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

• Dikkat eksikliği yaşayanlarda genellikle şu belirtiler gözlenir:
• Konsantre olmada güçlük
• Zihnin kolayca dağılması
• Görevleri tamamlamada zorlanma
• Unutkanlık veya dalgınlık
• Odak gerektiren işleri erteleme eğilimi
• Dinlerken bile dikkatini sürdürememe
• Kolayca sıkılma ve görevden kopma

Dikkat Eksikliğinin Nedenleri Nelerdir?

1. Biyolojik Nedenler

• • B12, D vitamini, demir, çinko, magnezyum eksiklikleri

• • Tiroid bozuklukları

• • Uyku sorunları

• • Omega-3 yetersizliği

• • Nörobiyolojik rahatsızlıklar

2. Ruhsal Nedenler

• • Anksiyete (Kaygı Bozukluğu)

• • Depresyon

• • Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB)

• • Kronik stres veya yoğun zihinsel yorgunluk

3. Çevresel ve Yaşam Tarzı Faktörleri

• • Uzun ekran süreleri (telefon, bilgisayar, TV)

• • Aşırı şeker ve işlenmiş gıda tüketimi

• • Yetersiz su içmek ve düzensiz uyku

• • Gürültülü, dağınık çalışma ortamı

• • Motivasyon eksikliği ve aşırı dikkat dağıtıcılar

Dikkat Eksikliği Nasıl Giderilir?

               Dikkat eksikliğini azaltmak ve odaklanma becerisini artırmak için çeşitli yöntemlere başvurabiliriz. Bunu temel olarak doğru yaşam alışkanlıklarını elde edebiliriz. Özellikle doğru saatte yeteri kadar uyumak sağlıklı bir ruh hali ve odaklanma için çok önemlidir. Uykusuzluk odaklanmanın adeta düşmanıdır diyebiliriz. Sağlıklı ve dengeli beslenmek, işlenmiş gıdalardan ve şekerden kaçınmak ve yeterli miktarda su içmek odaklanma becerisini artırmaya katkı sağlar. Egzersiz ve nefes egzersizleri yapmak stresi düşürür ve odaklanmaya yardımcı olur. Stresi azaltmak için bibliyoterapi (psikolojik kendine yardım) kitapları da okunabilir. Bunlarla birlikte uzun ekran süresini sınırlandırmak, dijital detoks ve dopamin detoksu yapmak dopamin reseptörlerini artırarak sabrın ve dikkat süresinin artmasını sağlar. Zaman yönetimini öğrenmek, yapılacak işleri önceden planlamak, performans kaygısını azaltmak odaklanmayı kolaylaştırır. Kendi başımıza bu sorunla başa çıkamadığımızda psikiyatrist ya da psikologlardan profesyonel destek almaktan kaçınmamamız gerekir.

Psikolog Hikmet Yıldırım